niderlandakan (niderlandakan) wrote,
niderlandakan
niderlandakan

Պատմության արահետներին սիրահար ընտանիքը

.

.
armen.JPG.    .armin.JPG
Արմեն և Արմինե Ասատրյանները ուսումնասիրություններ են կատարում Հայաստանի ազգային արխիվում:

Արմեն Ասատրյանը ծնվել, մեծացել է  Աշտարակի շրջանի (ներկայումս Արագածոտնի  մարզ) Օհանավան գյուղում' մանկավարժի ընտանիքում:Հայրը' Հոկտեմբեր Ասատուրի  Սիմոնյանը նաև ճանաչված ու հմուտ քանդակագործ էր: Նրա շնորհաշատ ձեռքի գործերից են Կարբի գյուղում կառուցված, հայրենական մեծ պատերազմում մասնակցած և զոհված մարտիկների հիշատակը հավերժացնող հուշակոթողի քանդակներն ու մանրաքանդակները: Հեղինակ է ֆրանսիացի բարերարների միջոցներով  դպրոցի դիմաց կառուցված խաչքարի,  մասնակցել է Ջավախքի Մեծ Խորենիա գյուղի(վրացիները հայտնի պատճառներով այն թարգմանել, անվանափոխել են Դիդի Խորենիա) գործող եկեղեցու կառուցմանը և այլը:
Հիշյալ հայրենասիրական ձեռնարկումները չէին կարող  անտարբեր դիտորդի կարգավիճակում թողնել Արմենին: Նա ընդունվում և ավարտում է Երևանի պետական Համալսարանի աշխարհագրական ֆակուլտետը, որից հետո անմիջապես աշխատանքի անցնում  պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության վարչությունում: Երիտասարդ գիտաշխատողը, ով սիրահարված էր հայրենի եզերքի  քար ու թփին,  պատմական արժեք ներկայացնող  հուշարձաններին, հազիվ է ճաշակում  աշխատանքային  բերկրանքն  ու սիրած գործի քաղցրությունը, երբ սկսվում է արցախյան գոյամարտը: Լինելով իր հայրենի հող ու ջրի նվիրյալ սիրահարը, անմիջապես կամավորական ջոկատների  կազմում մասնակցում է Ոսկեվանի, Բարեկամավանի, Կոթիի, Կիրանցի, Ոսկեպարի (Նոյեմբերյանի, Իջևանի շրջաններ ) ինքնապաշտպանական  մարտերին և հաղթանակով տուն վերադանում:
Արմենն այսօր ընտանիքով ապրում է Երևանում  և  իր սիրած աշխատանքն է կատարում: ՀՀ մշակույթի նախարարության  պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության գործակալության հետազոտման գիտարտադրական կենտրոնի աշխատակից է, նաև «Երկրապահ»  կամավորական միության անդամ ու Աստված չարասցե, վտանգի դեպքում նա ոչ միայն  հուշարձանների պահպանության դիրքերում է լինելու...
Թեև թշնամուն պարտադրվել է խաղաղությունը և նպաստավոր պայմաններ կան գիտական պրպտումների ու ստեղծագործ աշխատանքի համար, վստահաբար կարելի է ասել, որ դա  այդպես չէ Արմեն Ասատրյանի համար: Նա  մշտապես փնտրտուքների  մեջ է , մաքառում, պայքարում  է'  գտնելու, փրկելու , վերականգնելու պատմական արժեք ներկայացնող հուշարձանների խունացող վավերագրերը: Նրան Նիդերլանդական Օրագրի թղթակիցը հանդիպեց Հայաստանի ազգային  պետական արխիվի ընթերցասրահում: Արմենն  ի  մի  է բերում Վրաստանի տարածքում գտնվող հայկական մշակութային պատմական  ժառանգությունների մասին փաստերն  ու  տեղեկությունները: Սա  հսկայածավալ ժամանակ զբաղեցնող  աշխատանք է, որի   ճանապարհին քիչ չեն խոչնդոտները, քանի որ բավականին  արժեքավոր տեղեկություններ մնացել են հարևան Ադրբեջանի և Վրաստանի արխիվներում: Վրացիները ոչ բոլոր դեպքերում են սիրահոժար տրամադրում հայկական մշակութային ժառանգությանն առնչվող նյութերն  ու տեղեկությունները: Արմենը ստիպված է լինում օգտվել այլ լծակներից, կիրառել ճկուն մեթոդներ ' կորզելու համար հարկավոր տվյալները: Անգամ Ադրբեջանի ազգային պետական արխիվից նա  հայկական եկեղեցիներին վերաբերող նյութեր է ձեռք բերել: Այժմ էլ հպարտությամբ  է  պատմում, որ իր ձեռքի  տակ  են  Թբիլիսիի Ս. Մողնու, Ս.Գևորգ և Ս.Նշան հայտնի եկեղեցիների գործունեությանն առնչվող հետաքրքիր ու ամբողջական տեղեկությունները:Էջմիածնի կաթողիկոսարանը շուտով  այդ մասին պատրաստվում է գիրք հրատարակել: Սա բոլորը չէ:Մոտակա տարիներին կամբողջացվեն Թբիլիսիում գտնվող  հայկական մոտ 25 և  Վրաստանի տարածքի 360 հայկական  եկեղեցիների  ուսումնասիրությունների արդյունքների մասին  պատմող նյութերը:Արմեն Ասատրյանը պատմական անցյալին վերաբերվող ու մշակութային ժառանգություններին առնչվող  գիտահանրամատչելի բազմաթիվ հոդվածների հեղինակ  է,  անգամ «Ծաղկեվանք» անունով թերթ է հրատարակել: Չկա որևէ  հանրապետական թերթ, որտեղ զետեղված չլինեն  նրա  հեղինակած  հոդվածները:  Հրատարակել է Կարբի գյուղի, Հովանավանքի հին դպրոցի, Փիրումյանների մասին պատմող  գրքերը: Ի  դեպ նրա  հետ  համատեղ պայմանավորվածություն կա  իրականացնել հայոց ազնվական տոհմերից Ամատունիների  մասին պատմող  գրքի  ստեղծման և տպագրության  նախագիծը:
Այս բազմազբաղ աշխատանքներում մշտապես Արմենի  կողքին է,  և  նրան  ծավալուն աջակցություն է ցուցաբերում  կինը' Արմինեն, ով մասնագիտությամբ մանկավարժ  է, բայց  հասցրել է յուրացնել  պատմությանն առնչվող մասնագիտական նուրբ հմտությունները: Նա մեկ ամուսնու  կողքին  է'  Երևանի տարբեր գիտական կենտրոնների ընթերցասրահներում, մեկ տանը' համակարգիչի  մոտ, մեկ էլ գորովագութ ու սրտացավ մայրական  պարտականություններն է կատարում:ՈՒնեն երկու զավակ' Տիգրանը և Սոնան:


Սոնա Ասատրյանը (աջից) և  նրա 2009թ. Թուրքիայում անցկացված շախմատի աշխարհի պատանեկան առաջնության հավաստագիրը:

Այս հետաքրքիր ընտանիքի  մասին մեր պատմությունն ամբողջական չի  լինի, եթե չխոսենք 16-ամյա Սոնայի մասին: Նա երեք տարեկանից կարդալ-գրել է սովորել, հինգ տարեկանից շախմատ  խաղալ: Տասը տարեկանում  լրացրել է այս սպորտաձևի առաջին կարգայինի նորման: Հինգ անգամ մասնակցել է Եվրոպայի և աշխարհի պատանեկան առաջնություններին, եղել է Հայաստանի չեմպիոնը, փոխչեմպիոնն ու   մրցանակակիրը, դպրոցականների օլիմպիադայի հաղթող է: Նրան մարզում է միջազգային կարգի գրոյսմաստեր Հրայր Սիմոնյանը: Ամենահիշարժանը Սոնայի կյանքում 2009 թվականն  էր, երբ Թուրքիայում անցկացվող աշխարհի պատանեկան առաջնությունում  մեկ օրում հաղթեց 2 թուրք մասնակցի, իսկ հաջորդ օրը ևս մեկին: Այս  հաղթանակները կարևորվել են  նրանով, որ թուրք մասնակիցները նախօրոք Սոնային  հասկացրել են, որ իրենք  են հաղթելու:
Սոնան հավատարիմ է ընտանեկան ավանդույթներին, հետ չի մնացել հայրիկից, հրատարակել է «Շախմատային ասույթներ» գրքույկը: Հայտնի շախմատային մեկնաբան Գագիկ Հովհաննիսյանը, երբ տեսել է Սոնայի հեղինակած գիրքը,  համբուրել է նրան և  հուզվել ուրախությունից:
Այսպես է Ասատրյանների ընտանիքը վաղվա պատմության համար կերտում այսօրվա օրը:

(Մեր թղթ.)
Երևան
Tags: Այցելություններ տպավորություններ, Լուսանկար. տեսանյութ, Հետաքրքիր է, Նիդերլանդական օրագիր, մշակութային
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 0 comments