November 10th, 2021

Զավեն Օհանյան. հայացք արվեստին

10.11.2021 16:53

Ծնվել եմ Հայաստանում,Ալավերդի քաղաքում 1979 հունիսի 15-ին։ Սովորել եմ Սանահինի Ա.Ի.Միկոյանի անվան դպրոցում ,որից հետո` Ալավերդու Ինդուստրիալ Տեխնոլոգիական Տեխնիկումում, մասնագիտությամբ հաշվապահ եմ, բայց աշխատած չկամ այդ մասնագիտությամբ։ Տարիներ շարունակ աշխատել եմ մեր քաղաքի մշակույթի կենտրոնում` որպես միջոցառումների կազմակերպիչ,թատրոնում` երաժշտական ձևավորող, ունեմ հեղինակային միջոցառումներ։ Կյանքի բերումով երկար տարիներ աշխատել եմ կահույքագործ, հետո մի տարի գարեջրագործ։ Պատրաստել եմ հայտնի "Ալավերդի" գարեջուրը։Այս ամենին զուգահեռ 2006-ից զբաղվում եմ լուսանկարչությամբ, նաև նկարահանումներով։2007-ից «Բարի կատակ» միջազգային ծաղրանկարիչների ասոսացիայի անդամ եմ,մասնակցում եմ ամենամյա ցուցահանդեսներին։ 2007, 2019 և 2021թթ-ին բացել եմ անհատական ցուցահանդեսներ,վերջինս մշտապես ցուցադրվելու և թարմացվելու է։ 2021թ. rafting.am armenia կայքի լուսանկարիչն եմ։ 4 տարի աշխատել եմ Մոսկվայում, բանվորություն եմ արել ,ինչպես նաև լուսանկարել։ Գրում եմ վիպակներ ,որից առաջինը` «Թերեզան» արդեն տպարանում է։ «Աճպարարի մատանի» վիպակի հիման վրա գրել եմ պիես՝ մոնոդրամա, որը բեմադրվում է մեր քաղաքում, իմ ընկեր, ռեժիսոր, դերասան Արթուր Սիմոնյանի կողմից։

Զավեն Օհանյան

Թերեզան

Շուտով ընթերցողի սեղանին կդրվի Զավեն Օհանյանի «Թերեզան» գիրքը։ Ներկայացնում ենք վիպակի սկզբնամասից մի հատված

Մեր մոտ հարսանիքներին պատրաստվում են դեռ մի տարի առաջ, օղի են թորում, հատկապես մեր սալորի օղին ձորում տարբերվում է իր համով ու հոտով, սալորը շատ քաղցր է, ու երբ հասնելու պահին արևը շատ է լինում՝ քաղցրությունը անցնում է սահմաները։ Հետո թթու են դնում, վարունգի ու կաբաչկայի,ցուլիկ են պահում,խոզ չաղացնում, էլ չեմ ասում Լուդիկ ձալոյի թխած հացը: ՄԻ խոսքով մի ամբողջ արարողություն՝ դեռ հարսանքը չսկսած,արդեն օր են որոշում , կարծում եմ դա նրանից է, որ հայերիս մոտ ընտանիք կազմելը շատ լուրջ ու պատասխանատու բան է։ -Պալատկում են անելու,ասում են քաղաքից ու վերևներից շատ մարդա գալու.-աղբյուրի մոտի «բիբիսիներն» են զրուցում։

-Հանաք բան հոմ չի գյուղսովետի ախպոր տղու հարսանիքը։

-Էս ճամփեքին ավտոներ չեն գա,երևի գյուղի ներքևում կկանգնեն։

-Չէ, ի՞նչ ես ասում,երեկ ասին գետի ներքևից ավազ ու քար են բերել լցնեն փոսերը։

-Փոսերը ի՞նչ,անձրևն եկավ կքշի կտանի։

-Հա՛, դե էդ մի օրվա հըմարա էլի։-Հա՛, բայց ասֆալտն էլ կերան,հետաքրքիրա ինչ եղավ էդ ասֆալտի գործը։

-Այ մա՛րդ դրա մասին մոռացի,դու ասա հասցնեն լցնեն մի երկու օր մենք էլ ճամփեքից կօգտվենք։Սերոժ պապն էլ,թե.

-Դե ինձ էլ մի քանի նստարան էլ պատվիրել են ավելին սարքեմ,հետո ասին` են դուռ պատուհանն էլ նորոգեմ,հա մեկ էլ ասեցին` մատուռի դուռը սարքեմ։

-Ինչի՞ էդ տեռտեռ էլ են բերելու՞ ,էդ իրենց երեխեքը սուրբ են` մերը չէ՞։- Հա՜, դե էդ նարկամանին ով կուզիՙ

-Հա ՛ դե էսքան տարի սպասել են գոնե սրտներով լինի,-մեջ ընկավ Վալոդ պապն, որը գյուղի վարսավիրն է։

-Աաա՜,քեզ ինչ կա, էդքանին կթրաշես, կխուզես

ՈՒ էսպես ամեն անգամ հարսանիքից ու առիթներից առաջ,գյուղը հավաքվում էր, քննարկում արածն ու չարածը։ Գնացի հարսանքատան խոհանոց, մեր գյուխսովետի շենքի կողքին էր, արդեն մեծ «կաստրոլկեքը» բերել էին,հարսները դես դեն էին վազվզում,ամաներն էին լվանում:Հարսանիքը գյուղում մի ամբո՜ղջ արարողություն էր,խոսակցության թեմա, նորություն, բամբասանք։

-Տեսնես սրանց գլխին երբ արև կբացվի,-Ռիտա տոտան էր,-խե՜ղճ աղջիկ ամբողջ կյանքում ուրիշի սեղան գցեց,ուրիշին պսակեց։-Իիի՜ հա՛ էդ կաղին ո՞վ կուզի, տեր էլ չունի,հորը տարին տասներկու ամիս տանում բերում են։-Կրակվածն էլ էնքա՜ն սիրունա։

-Դրա փեշին ձեռ տվող էլ չի եղել երևի։

-Ասում են` մոր նման ա, սիրուն կին ա եղել։

Իսկ ես գլուխս քաշ իմ գործն եմ անում՝ տոլմա փաթաթում,չլսելու տալիս, գյուղում ինձ բացի են , որ կաղ եմ, խուլ էլ գիտեն,որովհետև միշտ վիրավորանքները չլսելու եմ տվել:ՈՒ հանկարծ աչքովս ընկավ Արթուրը ,որը խմիչքն էր բերում ու աչքի տակով նայում։ Արթուրին փորձել էին ամուսնացնել մի երկու անգամ,առաջին կինը քաղաքից էր` թողեց գնաց,երկրորդը`կողքի Ծաղկաշատից, եկավ հետո... սարում բռնացրին դուրս արեցին:Արթուրն ամուլ էր... ***Հորս առաջին անգամ տարան, երբ ես փոքր էի. եկավ սև վոլգան, մի շեեե՜կ ու կանաչ զզզվելի հայացքով մարդ մտավ տուն, սարսափեցի էդ հայացքից։

 -Ну красавица ты иди в другую комнату,а то сееем,-ու` ի ցույց դրեց հսկա ժանիքներն ու ամբողջովին արծաթապատ ատամները. ի դեպ դրանք իմ հիշողության մեջ մնացին մինչև կյաքիս վերջ։Ես չհասկացա ինչա ասում, բայց զզվեցի այդ բառերի երանգներից,ինձ գրկեց մյուս շեկ ու հաստավիզ տղամարդը, փակեցին «կլադովկում»..հին ու կոտրած ունիտազին նստացրեց,մի հատ էլ մատով ցույց տվեց որ լուռ մնամ։ Ես ինչ որ ձայներ էի լսում, կարծես թե վերմակ են թափ տալիս,հետո տնքոցներ,ու էլի այդ զզվելիի ձայնը֊скажи где этот проклтый архив,а то жизнь преврашу кашмаром.Միայն կաշմար բառը ծանոթ թվաց,այն էլ ֆիլմերից էի լսել, առաջին ամերիկյան ֆիլմերից...լռություն տիրեց, հետո կարծես գետնին պարկ են քարշ տալիս,թրմփոց լսեցի... հետո բաժակների չխկոց...ծորակը բացեցին...ես կամաց-կամաց մոտեցա միջանցքի դռանը,որի վրա ներքևի հատվածում մեծ մեխերի հետքեր կար, նայեցի...դրանք գրեթե գետնին հավասար էին... լիքը սապոգներ տեսա ու գետնին ինչ որ մեկը պառկած էր...

- ну,будеш или повторить?

Այդ պահին լսեցի ինձ շատ հարազատ ծխախոտից խռպոտացած հորս ձայնը.-Ես վաղուց արխիվ չունեմ...էլի հարված,թրմփոց։ Գետնին պառկած մարդը դեմքով շրջվեց ինձ.հորս անճանաչելի դարձած դեմքը տեսնելով մարմնովս սարսուռ անցավ ու ես թրջեցի տակս... փակեցիբերանս ,աչքերս... Արթնացա արդեն երեկո էր...

Գիրքը շուտով գրախանութներում

-------------- 

Զավեն Օհանյանի «Մտահոգություններ կյանքի մասին» նկարների շարքը

Զավեն Օհանյանի «Կինը կաղապարի մեջ» նկարների շարքը

Զավեն Օհանյանի «Քաղաքական գործիչներ» ծաղրանկարների շարքը

Զավեն Օհանյանի լուսանկարչական աշխատանքներից


Подробнее здесь: https://nidoragir-grakan.webnode.ru/news/%d5%a6%d5%a1%d5%be%d5%a5%d5%b6-%d6%85%d5%b0%d5%a1%d5%b6%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%a1%d6%81%d6%84-%d5%a1%d6%80%d5%be%d5%a5%d5%bd%d5%bf%d5%ab%d5%b6/

Զրույց Զավեն Օհանյանի հետ

-Զավեն, ինքնակենսագրականում նշել եք, որ մասնագիտությամբ հաշվապահ եք, բայց աշխատած չկաք. կահույքագործ եք, գարեջրագործ, մեկնում եք արտագնա աշխատանքների ու բանվորություն անում, դրան զուգահեռ լուսանկարում եք, ֆիլմեր նկարում, գրում, նկարներ ու ծաղրանկարներ անում։ Ի վերջո, ո՞րն է ձեր հիմնական զբաղմունքը։

 - Միանգամից ասեմ, որ բոլոր գործերը մեծ սիրով եմ անում՝ մի տարբերությամբ, եթե աշխատանքը գոյատևման միջոց է, ապա արվեստն իմ կյանքի աղբյուրն է, ինքնաարտահայտման կերպը, որով շնչում ու ապրում եմ, գնահատում եմ կյանքը ու նայում առաջ։ 

-Ներեցեք,ապրուստի հայթայթման համար գնում եք խոպան, արտագնա աշխատանքը, ձեզ չի շեղու՞մ արվեստի հետ ունեցած կապից, ստեղծագործելուց։ 

- Ընդհակառակը, դրանք փոխկապակցված են՝ մեկը մյուսով։ Լիքը անելիք ունեմ, ցուցահանդեսներ, նոր նկարներ, կիսավարտ վիպակներ, դրանց տպագրումը, պիեսի բեմադրում, ֆիլմի նկարահանում, կոմիքսների շարք և այլն։ Ուղակի էդ ամենի համար ստիպված եմ մեկնում Ռուսաստան՝ բանվորություն անելու,որ այդ գումարը բերեմ ու նպատակներս իրականացնեմ։ ժամանակ է լինում, որ այնտեղ ինքս ինձ վրա բարկանում եմ, որ կտրված եմ տնից-տեղից, կարոտում եմ ու հետո նոր թափով ստեղծագործում։ Այսչափ զբաղվածությունը, սթրեսը, խթանում է, որ նոր նկարներ ծնվեն, կիսատ վիպակներս վերջացնեմ ու նորերը սկսեմ։ Կհավատա՞ք, ես բոլոր նկարներս ու վիպակներս խոպանում եմ արել... 

-Հասցնում ե՞ք

-Չգիտեմ, միշտ եմ հասցրել։ Նույիսկ եղել է, որ առավոտ 10-18.00-ը աշխատեմ, հետո 22.00-ից մինչև առավոտ 8.00-ը՝ մի այլ տեղ լինեմ։ Այդպես էր, երբ գազանանոցում լուսանկարներ էի անում ու գիշերում պահեստում։

-Ավելի լավ չի՞ Հայաստանում գործ գտնեք, կամաց կամաց կճանաչեն, նոր աշխատանք կունենաք ու լավ կլինի։

- Ցանկացա այդպես անել, 2019-ին խոպանից եկա գործ դրեցի, քովիդի ու այնուհետև պատերազմի հետ պայմանավորված անհաջողություն ունեցա, մինուս գնացի։ Ուղակի կոնկրետ մեր քաղաքը՝ Ալավերդին մի քիչ աղքատ է ու լուսանկարչությամբ, ֆիլմ նկարելով, կամ նկար վաճառելով դժվար է գումար վաստակել, զինվորից ու պատերազմի մասնակցից երբեք գումար չեմ վերցնում։ Երևի վերջին անգամ Ռուսաստան գնալս լինի, արդեն պայմանագիր եմ կնքել ու մեկնելու եմ։ Ոչինչ, ես համբերատար եմ ու դիմացկուն։ Եկող տարվանից մեզ մոտ մեղվաբուծությամբ կզբաղվեմ, միգուցե արվեստս էլ կամաց-կամաց նյութականի վերածվի ու ընդմիշտ մոռանամ Ռուսաստանի ճամփան։ 

-Զավեն, ե՞րբ եք սկսել նկարել , ձեզ նկարիչ,կամ գրող համարում ե՞ք։

- Ինձ նկարիչ չեմ համարում, ոչ էլ առավել ևս գրող։ Ես արվեստասեր մարդ եմ, սիրում եմ կյանքը, սիրում եմ արարելը ու ինչքան ապրեմ պիտի նկարեմ գրեմ, չեմ ծխում, չեմ խմում, զբաղվում եմ սպորտով։ Շատ ու համով ուտելուց երբեք չեմ հրաժարվում։ Իմ մուսան կին էակն է, որոնց նկարների շարք եմ նվիրել։ Ինչ վերաբերվում է,թե ե՞րբ եմ սկսել նկարել, ապա կարող եմ ասել, որ չեմ հիշում, որ ես չեմ նկարել, հետաքրքիրն այն է, որ երբեք նկարչական պիտույքներ չեմ ունեցել, բայց նկարել եմ, որտեղ պատահի՝ տետրերի ու դասագրքերի վրա, ինչ ձեռքս ընկել է։ Մի անգամ քիմիայի դասագրքի կազմին Առնո Բաբաջանյան էի նկարել, որի համար դասատուն բարկացավ ու երկուս նշանակեց։ Երբ մի քանի տարեկան էի լուցկու հատիկներով պատկերներ էի նկարում, նաև Մասիս սարը։ 

-Պատմեք դրանից հետո, ինչպե՞ս դարձաք «ԶավՕՍ» 

-Այդպես ես ստորագրում եմ իմ ծաղրանկարների տակ։ 2006թ. ունեցա առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ Տարիներ շարունակ տպագրվել եմ Վաչագան Սարգսյանի «9-րդ հրաշալիք» շաբաթաթերթում, 2007թ. իմ ծաղրանկարներն աննկատ չթողեց հանրապետության հայտնի ծաղրանկարիչ, վաստակավոր նկարիչ, Հայաստանի «Երգիծաբանների ասոցիացիայի» պատվավոր անդամ, երջանկահիշատակ Գեորգի Յարալյանը։ Նա երաշխավորեց, որ 250 հայտնի ծաղրանկարիչների գործերի թվում պետք է ներկայացվեն նաև իմ աշխատանքները, որից հետո ինձ ընդունեցին «Добрый юмор» ծաղրանկարիչների միջազգային ընկերակցության անդամ։ Այսպիսով «ԶավՕՍ ճանաչվեց», իսկ ես մնացի հասարակ ու ազատ մարդ։

Հույս, սեր, հավատ
Հույս, սեր, հավատ

-Այնուհանդերձ ձեր աշխատանքների հանդեպ հետաքրքրություն կա, ձեր գործերը ցուցադրում եք Ալավերդու մշակույթի պալատում ու լավ արձագանքներ կան, օրինակ այցելել են «Ազատություն» ռադիոկայանից, ռեպորտաժ պատրաստել։ Պատմեք ընդհանրապես Ալավերդու մշակութային կյանքի մասին։

 -Ցուցահանդեսը որոշել եմ մշտական դարձնել, այցելուներն այն հետաքրրությամբ են դիտում։ Քանի որ ցուցանմուշները մշտապես թարմացվում են, գալիս կրկնակի են նայում, ավելի շատ կանգ են առնում ու վերլուծում ծաղրանկարների դետալային մասերը։ Իմ ծաղրանկարների մեջ չեք գտնի մարմնի ընդգծված մասեր՝ մեծ քիթ, բերան և այլն, դրանք արդեն ընկերական շարժեր են՝ ծաղրանկարներ չեն, գաղտնիքը մանրուքների մեջ է։ Օրինակ պատգամավորին, կամ քաղաքական գործչին պատկերել եմ «բաց քամակով», թե ինչ է սա նշանակում, կարծում եմ բոլորն են հասկանում։ ՈՒզում եմ շնորհակալությունս հայտնել «Ազատություն» ռադիոկայանին՝ լուսաբանման համար։ Պիտի ասեմ, որ «Ազատության» հետ համագործակցություն ունենք` «Ջիլիզայի իսկական Ձմեռ պապը» տեսաֆիլմից,այն բավական դիտումներ ունի, գլխավոր հերոսը իմ կերտած Ձմեռ պապն է։Շնորհակալ եմ նաև «Թումանյանական աշխարհ» թերթին, որն այս օրերին իմ կողքին եղավ և առաջին էջն ամբողջությամբ նվիրեց իմ անհատական ցուցահանդեսին։ Ալավերդու մշակութային կյանքն աշխույժ է։ Օրերս արդեն 20 տարուց ավելի գործող երգի, պարի թատրոնի ուժերով կազմակերպվեց «Աշնանային Ալավերդի» համերգային միջոցառումը։ Հենց միջոցառման ժամանակ սկսեցի և ավարտին հասցրեցի «Աշնան մեղեդի» աշխատանքը։ Այն խորհրդանշանական է` նվագող խխունջը դանդաղող, թախծոտ աշնան գույներն են, որին չես ուզում մոտեցող ձմռան շեմին հրաժեշտ տալ, խխունջը միշտ ինձ մոտ, չգիտես ինչու հայտնվում է, երբ պատրաստվում եմ մեկնել արտագնա աշխատանքի, կից մյուս պատկերներն էլ համեմել եմ միջոցառման տրամադրությամբ։

-Ֆեյսբուքյան ձեր ծաղրանկարներից մեկի տակ օգտատերերից մեկն այսպես է արտահայտվել. «Ոտից գլուխ չարություն ա թափվում ձեր արվեստից։ Չի կարելի էդքան չար լինել», ինչպե՞ս եք ընդունում այս կարծիքը։

 -Իմ ծաղրանկարի հերոսները իրական քաղաքական հայտնի դեմքեր են, որոնք անթերի չեն, ես էլ նրանց սովորեցնելու բան չունեմ։ Պարզապես դա խոսք է, քաղաքացիական դիրքորոշում։ Ծաղրանկարն էլ իր նպատակին չի ծառայի,եթե փշոտ չլինի և քննադատության խոսքը դուր գա ամենքին, ես ազատ մարդ եմ, սա ինքնաարտահայտման ձև է, եթե կան հավանողներ ու քննադատողներ ուրեմն ասելիքս տեղ է հասել, գոնե հաջողվել է ներկայացնել իրական հերոսի բացասական գիծերից մեկը։ Մենք պատգամավորին, քաղաքական գործչին անբասիր ենք պատկերացնում, նրանք, ովքեր շեղվել են ժողովրդին արդար ծառայելու գծից, այսուհետ իմ ծաղրանկարները նրանց պետք է հետապնդեն։ Ի դեպ սա միակ օգտատիրոջ կարծիք էր, որին շնորհակալություն եմ հայտնել ու այսպիսի գրություն թողել. «Թող բոլորը բարի լինեն Հայասատանիս հանդեպ, իմ արվեստն էլ ամենաչարը լինի»։ 

Հարցազրույցը պատրաստեց՝ Hay Azian-ը«Նիդերլանդական օրագիր» 

Մինչ պատրաստվում էին Զավեն Օհանյանի մասին սույն հարցազրույցն ու մյուս հոդվածները, տպագրությունից վաճառքի հանվեց նրա «Թերեզան» վիպակը գիրքը։Շնորհավորում ենք հեղինակին և հաջողություններ մաղթում։ 

Подробнее здесь: https://nidoragir-grakan.webnode.ru/news/zaven-ohanyan/

Զրույց արվեստ սիրող ու արարող Զավեն Օհանյանի հետ

«Գրական Չորեքշաբթի» էջին ներկայացնելու համար՝ գրականագետ, բ.գ.թ. Նաիրա Համբարձումյանը, ծանոթացրեց մի շատ զարմանալի ու արվեստասեր, նրանով ապրող ու շնչող մի համեստ մարդու՝  Զավեն Օհանյանի հետ։

Զավեն Օհանյան
Զավեն Օհանյան

-Զավեն, ինքնակենսագրականում նշել եք, որ մասնագիտությամբ հաշվապահ եք, բայց աշխատած չկաք. կահույքագործ եք, գարեջրագործ, մեկնում եք արտագնա աշխատանքների ու բանվորություն անում, դրան զուգահեռ լուսանկարում եք, ֆիլմեր նկարում, գրում, նկարներ ու ծաղրանկարներ անում։ Ի վերջո, ո՞րն է ձեր հիմնական զբաղմունքը։ 

- Միանգամից ասեմ, որ բոլոր գործերը մեծ սիրով եմ անում՝ մի տարբերությամբ, եթե աշխատանքը գոյատևման միջոց է, ապա արվեստն իմ կյանքի աղբյուրն է, ինքնաարտահայտման կերպը, որով շնչում ու ապրում եմ, գնահատում եմ կյանքը ու նայում առաջ։

 -Ներեցեք,ապրուստի հայթայթման համար գնում եք խոպան, արտագնա աշխատանքը, ձեզ չի շեղու՞մ արվեստի հետ ունեցած կապից, ստեղծագործելուց։ 

- Ընդհակառակը, դրանք փոխկապակցված են՝ մեկը մյուսով։ Լիքը անելիք ունեմ, ցուցահանդեսներ, նոր նկարներ, կիսավարտ վիպակներ, դրանց տպագրումը, պիեսի բեմադրում, ֆիլմի նկարահանում, կոմիքսների շարք և այլն։ Ուղակի էդ ամենի համար ստիպված եմ մեկնում Ռուսաստան՝ բանվորություն անելու,որ այդ գումարը բերեմ ու նպատակներս իրականացնեմ։ ժամանակ է լինում, որ այնտեղ ինքս ինձ վրա բարկանում եմ, որ կտրված եմ տնից-տեղից, կարոտում եմ ու հետո նոր թափով ստեղծագործում։ Այսչափ զբաղվածությունը, սթրեսը, խթանում է, որ նոր նկարներ ծնվեն, կիսատ վիպակներս վերջացնեմ ու նորերը սկսեմ։ Կհավատա՞ք, ես բոլոր նկարներս ու վիպակներս խոպանում եմ արել... 

-Հասցնում ե՞ք

Collapse )

AGBU Europe spotlight. November 2021

Participants of the 2019 Goriz Leadership Development Programme in Yerevan,including Tania Eojourian and Programme Manager Haik Khanamiryan.
Participants of the 2019 Goriz Leadership Development Programme in Yerevan,including Tania Eojourian and Programme Manager Haik Khanamiryan.

November 2021
Tania Eojourian

Tania Eojourian is an alumnus of the AGBU Goris Leadership Development Programme. She has also been an active member of the AGBU Young Professionals in Cyprus and recently, she took part in the AGBU Business Mentors Programme as a mentor for women entrepreneurs in Armenia.

Tania Eojourian - Lawyer
How did you get involved with AGBU and why were you drawn to the organization?
TE: My involvement with AGBU first started in 2018, when I was approached by a friend who recommended me to become a member of the AGBU Young Professionals in Nicosia, Cyprus. I was so happy that I was approached amongst so many other candidates and wanted to become
part of this “family” that has such a rich history. I was committed to try my best and make a difference in a country that has no more than 3,000 Armenian citizens. In 2019 I held the position of Secretary, a position that made me become more involved in the day-to-day life of AGBU. As an Armenian born in Cyprus, with ancestors who have survived the Armenian Genocide of 1915, my aim was not only to promote my Armenian identity, heritage and culture but also to offer my skills and knowledge as a lawyer and as a young professional through social, professional, and volunteer events in Cyprus but also in Armenia. Being part of the AGBU Young Professionals was an eye opener for me. It helped me connect with my roots and with other young Armenians, and eventually it offered me the opportunity to take part in the Goriz Leadership Development Program, which was the beginning of a wonderful social and intellectual journey.Indeed, in 2019, you took part in the AGBU Goriz Leadership Development Programme. Could you please describe how the programme contributed to your professional and/or personal development?
TE: The programme was a once in a lifetime experience for me. It gave me the opportunity to travel to Brussels and Yerevan and meet with other Armenian professionals from all over the world as well as with the people behind the programme who shared their passion and excitement. The first seminar, held in Brussels, focused on positive framing. This helped me improve my technical skills, like planning and project management, and it helped me reflect on the activities that energize me. Reframing was also important for me as it helped me shift my mindset and strengthen my awareness. The second seminar, held in Yerevan, helped me develop strategies to make me feel more comfortable to face my fears and take more risks both as a person and as a professional. It taught me how to step out of my comfort zone and eventually learn to live without it. This has given me the strength to take more risks and pursue my dreams, that of opening my own law firm in Cyprus. Another important thing I learned from the programme was that “life is more rewarding when you are growing”. These words were written in one of the module brochures we received and it made a big impression on me at the time as this helped me change my perspective toward life. Another lesson it taught me was that of being able to identify my limits and help build trust, develop network strategically, forge a close-nit community and become a sponsor in helping make my vision a reality. This helped me build my own network at work. Through the programme, I also learned to identify my source of energy and the activities that steal my energy. I learned to feel comfortable towards the person standing opposite me, who was initially a “stranger”, by lowering my shield and inviting him/her in my space. This has helped me control my energy, behavior, words and actions, thus making me more successful in all areas of my life, whether it was work related, or at home or even towards myself.

In 2021, through the EUDiF Capacity Development Lab initiative, you also participated in the AGBU Business Mentors Program and conducted mentorship sessions with women entrepreneurs in Armenia. Could you share your experience with the programme as a mentor?

TE: Before I participated in the AGBU Business Mentors Program, I volunteered to participate in the AGBU ANI Adult Learning Program, an initiative aimed at improving the knowledge of English among English learners in Armenia through 12 weekly sessions with Armenians from the Diaspora. I was very pleased with the positive outcome and the feedback from AGBU and from the beneficiary in Armenia. Considering the above, I was offered to become a diaspora expert, through the EUDiF Capacity Development Lab initiative, to participate in the AGBU Business Mentors Program. During my visit to Armenia, in July 2021, I took part in the AGBU mentorship program for women entrepreneurs as one of the key speakers presenting the “I ntroduction to the Armenia-EU trading system”. The objective of this mentorship session was to introduce the Armenia-EU Trading System to the women entrepreneurs and guide them through the legal ways to export their goods from Armenia to the EU. The experience was amazing, as I love travelling to Armenia and it was more amazing getting to know these women entrepreneurs full of passion, energy and big goals. This programme shows the importance of involving women in the economic development of Armenia and of building a strong network of women entrepreneurs accross Armenia. I had the opportunity to see the creations of some of the women entrepreneurs and their work was indeed very remarkable. Also as a mentor, I also gain new perspectives and the mentorship turned out to benefit me as well as the mentees.

As part of the partnership between AGBU Europe and EUDiF, you recently drafted a guidebook for the participants of the AGBU Business Mentors Program on Armenia-EU Trading Regulations & Procedures. Could you describe the objectives of this guidebook and how it is meant to respond to the needs of women entrepreneurs in Armenia?

TE: The objectives of this guidebook is to provide key information that is needed to access the EU market, by providing step-by-step procedures for exporting various products from Armenia to the EU, such as recycled paper, decorations, jewelry or bags, by presenting the current agreements that are in place between Armenia and the EU as well as important requirements to consider when trading, such as the level of duty rates and other applicable levies on import and export; import and export formalities and other non-tariff requirements; packaging, marking and labelling requirements as they apply to a product, process, or production methods. It also includes funding support options (for example when you want to franchise a product), steps to develop industry value chains, specifications on the stages and regulations for trade and export, and guidelines on how to trade on existing online platform and e-commerce in general. The guidebook focuses on the products produced and created by the women entrepreneurs in Armenia, with specific chapters per product. It breaks down the basics an entrepreneur needs to know before entering the EU market. 

Mentorship session in Yerevan in July 2021 as part of the AGBU Business Mentors Program

As a young Armenian professional from Cyprus, why is it important for you to contribute to the support of Armenia and what would be your advice to other diaspora Armenians?

TE: Although there are many programmes in place to help Armenia by providing better work opportunities, strengthening the country's fiscal governance or improving the participation of Armenia's civil society in the democratic decision-making process, entrepreneurship plays a key role in the economy. It is vital for each and every one of us to support the creativity and innovation of these female entrepreneurs and support them in shifting their ideas into actions and eventually make their creations come to life. With the significant increase in women-owned businesses, it was an achievement for me to be able to share my knowledge and contribute as much as possible to these female entrepreneurs who also use their knowledge, resources, and time to create their products and create new business opportunities. We, being the Armenian community worldwide, ought to have a high level of commitment, and bring Armenia to a level of standards that would benefit them, the same way it benefits many of us who live in the Diaspora. Any contribution for the support of Armenia and the engagement in different projects to restore either the social, economic, technological, educational, and business-related weaknesses is important. It is important to talk with local Armenian people and learn about their standard of living and the difficulties they are facing. It is important for the Armenians in the Diaspora to educate themselves about the different troubles Armenians are facing that are generally overlooked. We, having the skills and knowledge, can identify, appraise, utilize and improve the existing technologies and production techniques or propose to develop new ones to modernize the production processes and venture into new innovative production activities in Armenia. According to you, what are the strongest assets of AGBU and which programmes would you like to see developed in the future?

The strongest asset of AGBU for me, is the fact that it is one of the oldest non-profit organization offering astonishing opportunities to restructure the future of Armenia by bringing together every one of us that live in the Diaspora to contribute towards a better tomorrow for Armenia. All the AGBU programmes that I took part in were an amazing experience for me and I wish they all continue to take place and expand in the future. One of the programmes that I would like to see develop is the partnership with ANI, a programme founded in September 2015 by two Australian- Armenian siblings which aim is to help the English-learners in Armenia improve their English proficiency by connecting them with English-speakers in the diaspora. The other programme that I would like to see develop is AGBU EmpowerHer, a multi-faced, interdisciplinary programme aimed to advance socio-economic independence for women in Armenia and improve their well-being, through professional development, entrepreneurism, and civil society leadership.

Additional comments:

I wish to acknowledge my appreciation to everyone who was involved in all the AGBU programmes that I attended, for their time, their support and motivation. I also want to say a big thank you to everyone who was involved in the completion of the guidebook “The Armenia-EU Trading Regulations & Procedures”

To learn more about the AGBU Goriz Leadership Development Programme,visit: http://leadership.am/To learn more about AGBU Empower Her, visit: https://www.agbugiving.org/empowerher/To learn more about the AGBU YP network, visit: https://www.facebook.com/agbuypAGBU operates a number of programmes and projects with the help of hundreds of volunteers throughout Europe. Our Spotlight series highlights individuals and committees who help make our work possible. To get involved with AGBU, contact europe@agbu.org