Վարդինե Իսահակյան. պատմվածքներ


Նարեկը  

Ինքնաթիռի պատուհանի մոտ նստած թխամորթ երիտասարդի աչքերը խունացած էին։ Մյուս ուղևորները երկարատև թռիչքի ընթացքում քնել էին, իսկ Նարեկն անքթիթ դեպի երկինք էր նայում։ Հեռվում թողնելով շուրջ երկու տասնամյակ ապրած իր կյանքի մանր մունր չարաճճի հիշողությունները, մեծ ու փառավոր ակնթարթները, սիրո տխուր պատմությունը, Նարեկը մեկնում էր միացյալ նահանգներ մորեղբոր մոտ լավ աշխատանք ու բարեկեցիկ կյանք ունենալու երազանքով։ Թռիչքի անվերջանալի թվացող ժամերը նրա համար մտորելու, ամեն բան ծանրութեթև անելու հնարավորություն էին։ Վերջին օրերին մարդկանց հոսքը չէր դադարում իրենց տանը, բոլորը գալիս էին հրաժեշտ տալու, բոլորի հայացքում տխրություն կար։ Նարեկը նայում էր հյուրերին ու իրեն բնորոշ հմայիչ ժպիտով, տխրության դրդապատճառները խնամքով թաքցնելով՝ ասում.-Ամեն ինչ լավ կլինի, ոչ մի արցունք։ Ժպիտով հրաժեշտ տվեք ինձ,հաջորդ տարի գալու եմ...Ասում էր ու ինքն իր ասածին չէր հավատում։ Գիտեր, որ էլ չի գա, ոչ մյուս տարի, ոչ էլ դրան հաջորդող տարիներին։ Հայրենիքում որքան փառքի ու ճանաչման արժանացավ, նույնքան էլ արդիական խնդիրների բախվեց։ Տեսավ սոսկալին, հանդիպեց մահվան հետ դեմ հանդիման և գերբնական բնազդով սեղմեց ձգանը։ Սեղմեց ու հաջորդ պահին սարսափեց. «Բա որ մեր ուղղաթիռը խփած լինեմ»։ Օդում սոսկալի շաչյուն լսվեց, ռազմական հարվածային ուղղաթիռը հռնդյունով ընկավ դաշտում։ Պայթյունի ուժգին ալիքից Նարեկն ու ծառայակից ընկերը շպրտվեցին մի քանի մետր հեռու... Աչքերը բացեց դիրքի ավագի ձայնից.«Նարեկ, Նարեկ, ո՞ղջ ես»։ Աչքերը բացեց ու կապույտ երկնքի խաղաղ լազուրին նայելով՝ չուզեց հավատալ, որ այն ամենը ինչ կատարվեց, երազ չէր, իրականություն էր, որի արարողն ինքն էր։ Հազիվ լսելի ձայնով Արմանին հարցրեց. «Արման, ինձ կդատե՞ն։ Մե՞ր ուղղաթիռն եմ խփել»։Լսվեց դիրքապահ դասակի տղաների գոռոցը։  «Փախչում են, տղերք, կրակեք»։Արայիկը նշան բռնեց հակառակորդի ուղղությամբ ու կրակեց։ Մայորն ընկավ գետնին։ Նարեկը սթափվեց կրակոցի ձայնից և հասցրեց վերցնել կողքին ընկած նռնականետը և մնացած երկրորդ փամփուշտով նշան բռնել դեպի իրենց ուղղությամբ կրակող թշնամուն։ Հակառակորդը խոցվեց։ Դիրքի տղաները վազեցին դեպի ածխացած ուղղաթիռը։ Ուղղաթիռում գտան մոխրացած դիակ, մետաղական չհրկիզվող տուփի մեջ խնամքով թաքցրած քարտեզների մի մեծ փաթեթ։«Դուք գիտե՞ք, զինվո՛ր, որ փրկել եք մի ողջ ճակատ, մի քանի դիրքերի տասնյակ զինվորների կյանքեր ու մեր դիրքերը, գրողը տանի։ Ըստ ուղղաթիռում եղած քարտեզների վրա կատարված գծանշումների, հակառակորդը պատրաստվում էր ևս երկու ուղղաթիռով գրոհել, այնուհետ տանկերով գրավել մեր դիրքերը»,- զինվորական խստագույն տոնով ասաց պատերազմի փառավոր ուղի անցած գեներալը։ Նարեկը շիկնեց և շփոթված նայեց ներկաների դեմքերին։ «Այո, Նարեկ, դուք այս պատերազմի ընթացքը մի ճակատում կարողացանք մեր օգտին փոխել։ Հակառակորդը թերևս նախապես իրականացրած գաղտնի հետախուզության միջոցով համոզվել էր, որ այդ դիրքերում հակաօդային պաշտպանության կայաններ չունենք տեղադրած, բայց ձեր հարվածից հետո սարսափել էր հաջորդ ուղղաթիռներն ուղարկել։ Կեցցես, զինվո՛ր։ Լավ, ինչպե՞ս է մտքովդ անցել տանկ խոցելու համար նախատեսված նռնականետով ուղղաթիռ խոցել»,- կատակեց գեներալն ու հայրաբար թփթփացրեց ամրակազմ զինվորի ուսին։Պատկառազդու գեներալի խոսքերը դեռ հնչում էին Նարեկի ականջներում, կարծես երեկ լիներ։ Տարիներ են անցել, բայց ամեն անգամ խոնավ եղանակը զգացնել է տալիս ոտնաթաթին ստացած բեկորային վիրավորման ցավը, և նա վերստին վերապրում է ճակատագրական այդ օրը, ակնթարթը, որը փոխեց իր ողջ կյանքը։ Աշխույժ տղան դպրոցում վատ էր սովորում և ամեն անգամ ուսուցչուհի մայրը շիկնում էր, երբ դասղեկը պատմում էր որդու հերթական չարաճճիության մասին։-Դե բավական է էլի Նարեկ, նստիր դասերդ սովորիր, որտեղի՞ց ես գալիս։-Ռազմագիտության դասին տարել էին կրակելու, մամ։-Քանի՞ ժամ ես կրակում Նարեկ, դասի ժամը վաղուց է ավարտվել...-Մամ, դե ինձ համար նախատեսված փամփուշտները ընդամենը երկուսն էին, ես էլ ուզում էի էլի փորձել ու միացա բարձր դասարանցիներին, որ նրանց հետ էլ կրակեմ...Մայրը խորը հոգոց էր հանում, մոտենում համբուրում արևից սևացած որդու ճակատը ու գիրկն առնում անհնազանդ պատանուն։-Նրա դեմն առնել չի լինի, շուտով բանակ գնալու տարիքն է, բա որ առաջնագիծ տանեն,-երեկոյան մայրը մտահոգ ասում էր ամուսնուն,- զգուշությունը չգիտի ինչ բան է, մինչև ծառայի գա, կես մարդ կդառնանք...Գարնանային զորակոչի օրը չուշացավ։ Նարեկն առաջին անգամ էր լսում այն տեղանունը, որը գրված էր վիճակահանությամբ իրեն բաժին հասած թղթի վրա։-էդ որտե՞ղ է,- հարցրեց կողքին կանգնած նորակոչիկին։- Երեք երկրների սահմանին, նորակոչի՛կ,- պատասխանեց հեռվում կանգնած մայորը։ Նարեկը հետաքրքրությամբ սպասում էր դիրքեր գնալու օրերին։-Նռնականետ եմ կրակելու,-ամիսներ անց հեռազանգելով՝ ուրախ տրամադրությամբ ասաց հորը,-դա ընտրեցի, մի քիչ ծանր զենք է, բայց տանկ խփել կսովորեմ։-Զգույշ կլինես տղա ջան,-հուզմունքից արտասվելով ասաց մայրը։Սահմանային դիրքերը հրաշալի բնապատկեր ունեին, Արաքսի ափով մեկ ձգվող կանաչ դաշտերը Նարեկը շատ սիրեց։ Ծառայակից տղաների հետ արագ ընկերացավ և հակառակորդի դիտակետից բխող վտանգը չհաշված, դիրքապահի օրերն անցնում էին ուրախ, հումորով լի պատմություններով։ Նարեկը հաճախ էր նայում ցասումով շառաչող գետին և մտածում.« Ինչո՞ւ է Արաքսը միշտ պղտոր»։ Արայիկը, որ դպրոցում ավելի լավ էր սովորել, պատասխանում էր. «Քանի որ յուր զավակները անվերջ կմնան պանդուխտ, Արաքսը չի հանդարտվի, մռնչալու է, սևափրփուր ջրերով փախչի իր ափերից...»։Ծառայության քսան ամիսների ընթացքում հակառակորդի որևէ հարձակում կամ դիվերսիոն ներթափանցման փորձ չեղավ։ Վերջին ամիսներին աննախադեպ լռություն էր, կրակոցները հազվադեպ էին դարձել։ Մոտենում էր Նարեկի ծննդյան օրը, որոշեցին դիրքեր բարձրանալուն պես սեղան գցել և ծառայակիցների հետ վերջին տարեդարձը նշել, երկու ամսից զորացրվում էին...-Նարե՛կ, տորթ ունես, արի վերցրու,- ձայնեց պահակակետի հերթապահը։-Մամ ջան, խի՞ ես նեղություն քաշել ախր,- ասաց մորը հեռազանգելով։-Ի՞նչ նեղություն, Նարեկ ջան, բա ծնունդդ է, մի տորթ չուղարկե՞ի։-Հենց ծննդյանս օրը բարձրանում ենք դիրքեր, մամ, տղերքի հետ կուտենք, ծնունդս կնշենք, ապրես մամ ջան։ Դեռ չէին ավարտել ծննդյան օրվա շնորհավորանքները, կապ տվեցին.-Շնորհավոր տարեդարձդ, զինվո՛ր, քեզ բարի վերադարձ հայրենի օջախ:-Համեցեք պարոն հրամանատար, անգամ տորթ ունենք դիրքերում՝ ծննդյան օրվա իսկական տորթ, մայրս է թխել:-Դրա ժամանակը չի, անուշ արեք, դիրքի ավագ, ուշադիր ինձ լսեք... Զգոն եղեք, հակառակորդի տանկեր են նկատվել մոտակայքում, հնարավոր է դեպի ձեր դիրք գան: Նարեկը սթափվեց, զգաց՝ ինչպես արյունը տաք շիթով հոսեց երակներում։ Առաջին անգամ պետք է իրեն կցագրված զենքով կրակեր։ Նա նռնականետը հավաքեց և պատրաստ պահեց: ժամերն անցան, տանկեր չհայտնվեցին։ Նարեկը հերթափոխը հանձնեց և իջավ գետնատնակ հանգստանալու։ Դեռ չէր հասցրել պառկել, երբ ինչ որ հուժկու ձայն լսեց, զենքը վերցրեց և դուրս թռավ գետնափոր տնակից։ Չհասցրեց կոշիկ հագնել, էլ ուր մնաց զրահաբաճկոն։ Տանկ չտեսավ, գլխավերևում հարվածային ուղղաթիռն էր և հարևան դիրքի վրա նետած արկի պայթյունից երկինք բարձրացող ծուխը։ Նարեկը նայեց օդային մետաղե հսկային դեպի իրենց դիրք շարժվելիս և բնազդով զենքն ուղղեց դեպի վերև... Ձգանը քաշեց, մեծ ճնշումը թափահարեց նրան, ապա լսվեց հուժկու պայթյուն։ Ուղղաթիռը պտույտ գործեց օդում ու վայր ընկավ...«Զինվոր, դուք կողմնորոշվել եք արագ, գործել եք անվարան, կրակել անվրեպ»,- լսեց հրամանատարի ձայնը։«Այո՛, ամեն վայրկյանը կարող էր ճակատագրական լինել, եթե գեթ մեկ ակնթարթ երկմտեիք, հապաղեիք կամ վախենայիք, մենք կկորցնեինք այս ուղղության դիրքերը ևս»:«Բա չեք խոսում զենքի մասին, պարոն գնդապետ… Զենքն էլ ոչ այլ ինչ էր, քան հակատանկային նռնականետ՝ նախատեսված տանկերի համար:Դրանով ուղղաթիռ խոցե՞լ… Դա չլսված բան էր»,- սպայակազմը շարունակում էր քննարկումները, իսկ Նարեկին տեղափոխեցին հոսպիտալ։ Նա գնալով վատանում էր, դեմքն առավել գունատ էր, ուղղաթիռի բեկորից ոտնաթաթի վիրավորում էր ստացել։ Տեղի հոսպիտալում նրա հետ պառկած էին նաև մարտական գործողությունների մասնակից սպաներ, զինվորներ։ Քննարկումները պարզորոշ պատկերացում տվեցին՝ ինչ էր կատարվել հարևան դիրքերում։ Լայնածավալ հարձակում հակառակորդն իրականացրել էր ճակատի ողջ երկայնքով, իրենց դիրքերը մնացել էին անձեռնմխելի։-Որոշ դիրքեր թշնամին գրավեց, տասնութ զինվոր ու սպա գերեվարված են, թե զոհված, դեռևս հայտնի չէ,-պատմում էր հրամանատարական դիտակետի վիրավոր զինվորը, ում կարողացել էին հասցնել բլրի հետևում սպասող շտապ օգնության մեքենա։-Մի քանի դիրքերում սպաներն ու զինվորները ուղղակի մոխրացել են հարվածային անօդաչուի պայթյունից... Նարեկը տեղեկացավ, որ պաշտպանական գծի մյուս հատվածում ևս զինվորը հրթիռ է արձակել և խոցել մարտական դիրքերի ուղղությամբ հրթիռներ արձակողհակառակորդի ուղղաթիռը։ Հպարտության անթաքույց զգացումը կրծքի տակ փոթորկում էր։Երկու ամիս անց զորացրվեց և վերադարձավ տուն։ Գրեթե ամեն օր հարցազրույցների էր մասնակցում, նկարահանումների։ «Գիտեի, որ նռնականետը նախատեսված չէ օդային նշանակետ վերացնելու համար, բայց այդ պահին, եթե ձեռքիս ինքնաձիգ էլ լիներ՝ կրակելու էի, մտածելու ժամանակ չկար, վախենալու ժամանակ չկար: Գործելու ժամանակն էր»,- ամոթխած ժպիտով պատասխանում էր նա։ Նրանց տունը միշտ բազմամարդ էր, ծնողները հաճախ էին հյուրընկալում լրագրողների, ծանոթ անծանոթ մարդկանց, պատմում որդու սխրանքի մասին, ցույց տալիս նրա մանկության, պատանեկության լուսանկարները, Նարեկի՝ հինգերորդ դասարանում նկարած նկարը՝ տանկեր և ուղղաթիռ, և գրած շարադրությունը. «Ես ատում եմ պատերազմը, քանի որ պատերազմի ընթացքում շատ անմեղ զինվորներ են զոհվում, ես ուզում եմ միշտ խաղաղություն լինի»: Պապը հպարտությամբ էր պատմում թոռան սխրանքի մասին և շեշտում, որ Նարեկն իր դաստիարակության արժանի կրողն է։ Օրերը գլխապտույտ առաջացնող իրադարձություններով էին լի, մինչդեռ որոշ ժամանակ անց Նարեկը բախվեց աշխատանք չգտնելու խնդրին։ Բարձրագույն կրթություն չուներ, մասնագիտացում ևս, միակ հստակ նպատակը բանակում ծառայությունը շարունակելու մղումն էր։ Դյուրին չէր այդ ճանապարհը ևս, մասնագիտացավ, սպայական կոչում ստացավ, անցավ ծառայության հետախուզության խմբում։ Ծառայակիցներից ամենաերիտասարդն էր, շատերը սրտաբաց ընդունեցին նրան, հարցեր էին տալիս մարտական գործողությունների մասնակցին, հետաքրքրությամբ ունկնդրում նրա պատմությունը։ Որոշ ծառայակիցներ այդպես էլ չընդունեցին քսան տարեկանում ճանաչում ձեռք բերած երիտասարդին իրենց շարքերում։ Կյանքն ամենևին էլ այն մեծարանքի ու փառքի ակնթարթները չէին, որ ցուցաբերում էին մարտական գործողությունների մասնակիցների հանդեպ տոնական օրերին։ Իրական կյանքն այստեղ էր՝ սպայական ուսադիրներով շարահրապարակում կանգնած՝ ենթակա անձնակազմի համար պատասխանատվութուն կրելիս, դիրքերում՝ մարտական հերթապահություն իրականացնելիս, որպես հետախույզ բարդ առաջադրանքներ կատարելիս, հակառակորդի դիրքերից մի քանի մետր հեռավորությամբ մահվան հետ հանդիպելիս։ Նարեկը դիրքերից իջնում էր հոգնած, մաքուր անկողնու ու տաք լոգանքի կարոտած։ Մայրը նայում էր որդու հոգնատանջ տեսքին, աչքերը լցվում էին։ Նարեկը բավարար վաստակում էր, օգնում ընտանիքին, երեկոյան զվարճանում աղջիկների հետ։ Ազատ կենսակերպը զերծ էր պահում նրան պարտավորություններից մինչ այն օրը, երբ սիրահարվեց։ Փոքր էր Լենան, խոշոր աչքերով, երկար խոպոպներով։ Նա կուչ էր գալիս Նարեկիթևերի տակ ու տղան ակամա պատասխանատվություն էր կրում նրա համար։ Նարեկին դուր չէին գալիս առաջնորդ կանայք, նա քնքշություն ու սեր էր փնտրում։ Այժմ նրա երազանքներն այլ երանգներ ունեին։ Փոքրիկ Լենան հնազանդ էր, մինչդեռ Լենայի մայրը փորձում էր դստեր կյանքը վերահսկել...«Բոլոր ժամանակների ղեկավարները անհնազանդներին դժկամությամբ են հանդուրժում յուր հրամանատարության ներքո, հատկապես եթե կրտսեր սպան ավելի հարուստ մարտական ուղի ունի անցած»,- մտահոգ ասաց գեներալը՝ կարդալով Նարեկի՝ զորացրելու վերաբերյալ հրամանը։ «Ամբողջ կյանքդ վայրկյանների ընթացքում անցնում է աչքիդ դեմով մահվան աչքերին դեմ առ դեմ նայելով ու սկսում ես արժևորել ամեն ինչ, որովհետև եթե ես չխփեի, մեզ էին խփելու, բոլորս մեռնելու էինք... Կյանքն ինձ համար հիմա այլ քաղցրություն ունի»,-պատմում էր Նարեկը հարևանությամբ նստած ուղևորին։ Սրտի խորքում հիասթափությունն էր թևածում, սերը, որին հավատում էր ու որը այլևս չկար։ Սև սաթի նման խիտ հոնքերը խոժոռել էին հայացքը, բայց ժպտացող աչքերի խորքում հրաշքով փրկված ու ապրելու մի ողջ կյանք կար։ Աղոտ լույսերը փարատում էին ինքնաթիռի սրահում թևածող մթությունը։ Նարեկը, փակ աչքերով հատելով երազների սահմանը, ցատկեց մեքենայի թափքից, ուսապարկը վերցրեց, դարուփոս ճանապարհով քայլերն ուղղեց դեպի հեռավոր սարերը, հասավ անծայրածիր, արևոտ դաշտերը, տեսավ հայրենի եզերքի անդորրը հսկող դիրքապահներին։ Հեռվից նրան են ժպտում դիրքի ավագը, Արայիկը, Արմանը ու կանչում իրենց մոտ...Ինքնաթիռի անիվները մեծ թափով հպվեցին գետնին, Նարեկը վեր թռավ քնից։ Նա վերցրեց արտագաղթի ծանր ճամպրուկն ու քայլեց նոր ու անհայտ երկրի ասֆալտ ճանապարհով։ Հեռվից ժպտալով նրան էր նայում ամերիկաբնակ մորեղբայրը ...

Վարդինե Իսահակյանի և նրա  ստեղծագործությունների մասին ավելի մանրամասը կարող եք  կարդալ մեր գրական կայքում.


Շնորհավոր ծնունդդ, լավ մարդ

Մշակութաբան, պարագետ, պարահավաք, «Կարին» ավանդական երգի-պարի խմբի հիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Գագիկ Գինոսյանի ծննդյան օրն է

Collapse )

Դեսպան Տիգրան Բալայանը դիմել է նիդերլանդահայերին.


•ARM/NL/English/.
Հարգելի նիդերլանդահայեր,

Խնդրում ենք չտրվել սադրանքների և ցուցաբարել մաքսիմալ զպվածություն։ Որևիցե միջադեպի դեպքում անմիջապես դիմել իրավապահ մարմիններին և դեսպանություն, որը մշտական կապի մեջ է Նիդերլանդների իշխանությունների և իրավապահ կառույցների հետ։

Beste Nederlands-Armeniërs,

Hierbij vraag ik u niet in te gaan op provocaties.
Neem bij eventuele misstanden direct contact op met de politie en de ambassade, die in voortdurend contact staat met de relevante Nederlandse autoriteiten.

Dear Dutch-Armenians,

Please do not give in to any provocation. In case of any wrongdoing, immediately contact the Police and the Embassy, which in constant contact with the relevant Dutch authorities.

The statement of the Foreign Ministry of Armenia on the recent provocation of violence against Armenians abroad

24 July, 2020

The statement of the Foreign Ministry of Armenia on the recent provocation of violence against Armenians abroad


Recently, we have witnessed the cases and attempts of violence against Armenian citizens and members of Armenian communities in different countries of the world. There have been cases of obstruction of the normal work of the Armenian diplomatic service abroad and the Armenian communities, as well as a deliberate destruction of their personal and working property, which in some cases have threatened the security of the diplomatic staff as well. Discriminatory steps are being taken to disrupt Armenia's trade and economic relations with different countries.

The expanding geography of these actions and the facts of the involvement of Azerbaijani officials in the actions against the diplomatic missions of Armenia prove that the above-mentioned actions are coordinated by the Azerbaijani official structures.

We strongly condemn the instigation of ethnic clashes in different countries, which is another manifestation of Baku's irresponsibility and is fully in line with the policy and rhetoric of the Azerbaijani leadership provoking hostility between the two peoples without geographical restrictions.

We call on our compatriots to be vigilant, not to give in to any provocation, and in case of such situations to immediately contact the local law enforcement bodies, Armenian community structures, diplomatic representatives of Armenia.

Դեսպան Բալայանը Նիդերլանդական օրաթերթում սուր հոդված է գրել

Դեսպան Բալայանը Նիդերլանդական օրաթերթում սուր հոդված է գրել Բաքվի սպառնալիքների, Թուրքիայի վտանգավոր կեցվածքի և հայկական դիրքորոշման մասին

Նիդերլանդական  «Daily Nederlands Dagblad» թերթում  բավական սուր հոդված է հրապարակել Հայաստանի դեսպան Տիգրան Բալայանը` մեջբերելով հայ-ադրբեջանական սահմանում տեղի ունեցած բախումները, որն  հանգեցրել է մարդկային զոհերի, ադրբեջանցիների կողմից հրադադարի խախտումը կանոնավոր բնույթ է կրում, որի համար ադրբեջանական կողմը խուսափում է պատասխանատվությունից: Առավել վտանգավորը  Բաքվի վերջին  հայտարարությունն է` Հայաստանի մեծամորի ատոմակայանը թիրախավորելու վերաբերյալ: Մեկ այլ մտահոգիչ ու սադրիչ գործունեություն է ծավալում Թուրքիան, երբ բացահայտ հայտնում է, որ մինչև վերջ աջակցելու է Ադրբեջանին:
Դեսպանը հակիրճ անրադարձել է կոնֆլիկտի նախապատմությանը: Հայաստանի ուղերձը միանշանակ է. Խաղաղ կարգավորմանը այլընտրանք չկա` գտնում է դեսպանը:
Միջազգային հանրությունը պետք է այս հարցը ուշադրության կենտրոնում պահի, աջակցի   բոլոր կողմերին հարգել 1994-ի հրադադարի ռեժիմը, իսկ Ադրբեջանը պետք է  համաձայնի միջազգային հանրության առաջարկին` խրամատների երկայնքով ԵԱՀԿ դիտորդների տեղակայման առաջարկությանը, ինչպես նաև ստեղծել ԵԱՀԿ հետաքննչական մեխանիզմ հրադադարի խախտման  գործողությունների վերաբերյալ: Միայն այս կերպ կհարատևի խաղաղությունը:
Այժմ ներկայացնում ենք հոդվածի թարգմանությունն` ամբողջությամբ:

Բախում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև. Թուրքիան վտանգավոր կեցվածք է դրսևորում 

Երբ աշխարհը միավորել է ջանքերը կորոնավիրուսի համավարակի և դրա հետևանքների վերացման դեմ պայքարում, հուլիսի 12-ին Ադրբեջանի զինված ուժերն, օգտագործելով ծանր հրետանի, փորձ արեցին գրավել Հայաստանի սահմանային հենակետերը, որի արդյունքում երկու կողմերից եղավ 16 զոհ։ Սա 1994 թ․ կնքված եռակողմ զինադադարի ակնհայտ խախտում էր։ Զինադադարը վերջ էր դրել Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի միջև պատերազմին, ԼՂ-ին աջակցում է Հայաստանը։ Շուրջ 4 տարի տևած պատերազմը խլեց 35000 կյանք։ Ադրբեջանը պատերազմ սանձազերծեց Լեռնային Ղարաբաղի դեմ՝ ի պատասխան Հայաստանի հետ վերամիավորվելու մտադրության։ Այն անջատվել էր Հայաստանից և հանձնվել Ադրբեջանին 1921 թ․ խորհրդային ղեկավար Ստալինի կողմից։
Հրետանու կիրառումը հանդիսանում է միջազգային մարդասիրական իրավունքի խախտում, քանի որ այն թիրախավորել է նաև քաղաքացիական ենթակառուցվածքներ՝ ներառյալ գյուղեր և տներ՝ ուղղակիորեն մարդկային կյանքերի վտանգելով։
Հայաստանը բազմաթիվ փորձեր է կատարել՝ այլ երկրների ուշադրությունը հրավիրելու լայնամասծտաբ բռնությունների վտանգի վրա՝  կոչ անելով անհապաղ քայլեր ձեռնարկել։ Չնայած մեր զգուշացումներին, սահմանին անկայունություն հրահրելու Ադրբեջանի բանակի վերոհիշյալ սադրանքը միջազգային հանրության համար անակնկալ էր։ Այնուամենայնիվ, դրա նախադրյալներն ակնհայտ են․ Ադրբեջանը բախվել է է ֆինանսական և քաղաքական ճգնաժամերի (4 բանկերի արտոնագրեր չեղարկվել են), ընդդիմության հանդեպ լուրջ հետապնդումներըենթարկվում, նավթի գները կտրուկ անկումը, համավարակի հետևանքով վատթարացող իրավիճակը, սահմանների փակումը՝ արգելելով պետական սահմաններից մի քանի մետր հեռավորության վրա գտնվող ադրբեջանցիների վերադարձը հայրենիք։
Այս իրավիճակում Ադրբեջանի իշխանությունները բարձրացրել են իրենց հռետորաբանությունը՝ նույնիսկ սկսելով տարածքային նկրտումներ դրսևորելով Հայաստանի նկատմամբ։ Սահմանամերձ շրջաններում անցկացվել են լայնամասշտաբ (ավելի քան 10 հազար զինվորականների ներգրավմամբ) զորավարժություններ։ Այս ամենը կատարվում է՝ շեղելու բնակչության ուշադրությունը տարբեր ճգնաժամերից, ինչպես նաև՝ համավարակի դեմ պայքարի վերաբերյալ  ժողովրդական ընդվզումը ճնշելու նպատակով։
Այն, որ Ադրբեջանը չի գնահատում մարդկային կյանքը և անպատասխանատու վարքագիծ է դրսևորում հստակորեն երևում է Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության հայտարարության մեջ, որում, մասնավորապես, նշվում է․ «Հայաստանը չպետք է մոռանա, որ մեր բանակի սպառազնության մեջ առկա նորագույն հռթիռային համակարգերը հնարավորություն են տալիս խոցել Մեծամորի ԱԷԿ-ը։ Իսկ դա Հայաստանի համար մեծ աղետի պատճառ կարող է դառնալ»։ Ադրբեջանը տարիներ շարունակ պնդում էր, որ ատոմակայանը բնապահպանական տեսանկյունից վտանգ է ներկայացնում իր համար, թեև Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության փորձագետները գտնում են, որ ատոմակայանն անվտանգ է։ Իսկ այժմ ատոմակայանը շահարկվում է սպառնալիքներ և վախ տարածելու նպատակով։
Մտահոգության մեկ այլ գործոն է Թուրքայի սադրիչ դերը, մասնավորապես վերջինիս բարձրաստիճան քաղաքական և ռազմական առաջնորդների կողմից ուժի կիրառման բացահայտ աջակցութունը և Հայաստանի դեմ լայնածավալ պատերազմի դեպքում բոլոր հնարավոր միջոցներով Ադրբեջանին օգնելու խոստումը։ «Մենք երբեք չեն լքի մեր եղբայր Ադրբեջանին, մենք մինչև վերջ կաջակցենք Ադրբեջանին»,- նշել է Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը։

Վերջին օրերին  Թուրքիայի և Հայաստանի միջև փակ սահմանի երկայնքով բարձրացվել էին ռազմական ինքնաթիռներ և հետախուզական անօդաչու թռչող սարքեր։ Թուրքիան 1993թ․ միակողմանիորեն փակել է Հայաստանի հետ սահմանը, պատերազմի ընթացքում՝ ի աջակցություն Ադրբեջանի։ Ակտիվացրել է նաև Ադրբեջանին զենքի մատակարարումը․ վտանգավոր քայլ ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրի կողմից, որը դեռևս չի դատապարտվել ՆԱՏՕ-ի անդամների կողմից։   

Այս հակամարտության խորացումն ու հավանական ընդլայնումը կհանգեցնի հումանիտար աղետի, որի հետևանքները կլինեն մեծ քանակությամբ զոհերը և փախստականների հոսքերը։

Հայաստանի դիրքորոշումը միանշանակ է․ խաղաղ կարգավորմանը այլընտրանք չկա։ Մենք հավատարիմ ենք մնում այս դիրքորոշմանը և կշարունակենք աշխատանքներ տանել՝ ուղղված լարվածության նվազեցմանը և խաղաղությանը նպաստող միջավայրի ստեղծմանը։ Միջազգային հանրությունը պետք է աջակցի վերջինիս և հորդորի բոլոր ներգրավված կողմերին ամրապնդել 1994թ․ զինադադարը, համաձայնել սահմաններին ԵԱՀԿ դիտորդական առաքելության տեղակայնմանն ու զինադադարի պայմանագրի խախտումների հետաքննման նպատակով ԵԱՀԿ հետաքննական մեխանիզմի ներդրմանը։ Միայն դրանից հետո կարող է ի հայտ գալ տևական խաղաղության հեռանկար։

«Daily Nederlands Dagblad»
21 juli 2020
----------

Հայ արվեստագետներ Արիստակես Եսայան

Հայ արվեստագետներ Արիստակես Եսայան

Հայ արվեստագետներ
Երգիչ, դաշնակահար Արիստակես Եսայան (Նիդերլանդներ)

In het tv-programma Geloof en een Hoop Liefde ontmoet Hella van der Wijst concertpianist Aristakes Jessayan.
Aristakes speelt voor Hella een lied dat hij schreef voor zijn ouders en bij zijn vaders wake ten gehore bracht. Hoewel het verdriet groot was koos hij ervoor toch een vrolijk lied te spelen. Bekijk hieronder het lied en het mooie verhaal van Aristakes.

In het tv-programma Geloof en een Hoop Liefde ontmoet Hella van der Wijst concertpianist Aristakes.
Stationspianist speelt vrolijk lied
Aristakes vertelt aan Hella over zijn bijzondere levensverhaal – hoe zijn familie uit Armenië vluchtte en via Griekenland in Nederland terechtkwam. In Nederland werd hij concertpianist en door een grappig toeval verkozen tot stationspianist van het jaar: een wedstrijd waar hij zichzelf niet een voor had aangemeld!
Aristakes speelt voor Hella een lied dat hij schreef voor zijn ouders en bij zijn vaders wake ten gehore bracht. Hoewel het verdriet groot was koos hij ervoor toch een vrolijk lied te spelen. Bekijk hieronder het lied en het mooie verhaal van Aristakes.
https://ikmisje.eo.nl/themas/video/stationspianist-speelt-voor-zijn-overleden-ouders

Լիմբուրգի մամուլը տեղի հայ համայնքի մասին

Լիմբուրգի մամուլը տեղի հայ համայնքի մասին

Լիմբուրգի նահանգային (մարզային) հեռուստատեսությունը, ռադիոն ու լրատվական միջոցները պարբերաբար են լուսաբանում Մաստրիխտի ԱՆԻ հայ համայնքի և Սուրբ Կարապետ եկեղեցու գործունեությունը: Այս անգամ կայքը լուսաբանել է Հռոմից Մաստրիխտ այցելած Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանի պատարագի արարողությունը: Անդրադարձ է արվել Հայ Առաքելական Եկեղեցուն, նրա պատմությանը, Սուրբ Կարապետ անվանը, Նիդերլանդներում հայկական եկեղեցիների քանակին ու գործունեությանը, հայ քրիստոնեական առաջին պետությանը:
Համայնքի ղեկավար Վազգեն Սարգիսի հավաստմամբ Լիմբուրգի մամուլը բավական խիստ անդրադարձ է կատարել վերջին շրջանում Բաքվի սանձազերծած ագրեսիայի դեմ:

Armeense aartsbisschop bezoekt gelovigen in Maastricht

De geloofsgemeenschap van de Armeens Apostolische Kerk Surp Karapet in Maastricht heeft zaterdag en zondag bezoek gehad van hun aartsbisschop Khaja Barsamian.Het bezoek stond vooral in het teken van de zegening van het water. "In onze kerk is dat belangrijk", vertelt Vasken Sarkis. Hij is bestuurslid van de Surp Karapetkerk. Surp Karapet betekent Heilige Voorloper en dat is een verwijzing naar Johannes de Doper.

Hoofdkerken
De Armeens Apostolische Kerk telt drie hoofdkerken in Nederland. In Amsterdam, Almelo en sinds 2012 ook in Maastricht. "In heel Nederland heeft onze kerk ongeveer 35.000 volgers en 4000 daarvan wonen in Limburg", weet Sarkis. De Surp Karapetkerk in Maastricht is gevestigd in de wijk Pottenberg in de voormalige kerk van de parochie Christus' Hemelvaart.

Collapse )

Արվեստը որպես միասնության և ոչ թե բաժանարար գծերի տարածք

Արվեստը որպես միասնության և ոչ թե բաժանարար գծերի տարածք

«Նիդերլանդական օրագրի»  ֆեյսբուքյան էջով հայտնել էինք, որ հուլիսի 20-ին, Նիդերլանդների ժամանակով ժ. 11.30-ին` Երևանում տեղի ունեցող քանդակագործության, ճարտարապետության ամենամյա միջազգային փառատոնի շրջանակներում, ուղիղ միացմամբ ''ArtաՍահման'' ցուցասրահում կներկայացվի հոլանդաբնակ Ալիկ Ասատրյանի «Թուր Կեծակի» և «Քուռկիկ Ջալալի» ավարտուն աշխատանքները։
Նաև ասել էինք  այն մասին, որ մինչ  արվեստաբան-նկարիչ Ալիկ Ասատրյանի աշխատանքները ցուցադրելը ` նույն միջոցառման շրջանակներում, երևանի ժամանակով ժ. 12։00 «Սասնալանջ կամ Մհերի դուռ» փառատոնում կբացվի Գրիգոր Մանուկյանի հերթական քանդակը` Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրում, այնուհետև Երևանի ժամանակով 13։00-ին նկարիչներ՝ Էդվարդ Տեր Սահակյանի, Արեգ և Աշխեն Քեշիշյանների ցուցահանդեսը:

Եվ ահա ուղիղ եթերում`  նաև մեր ընթերցողները հնարավորություն ունեցան հետևելու Հոլանդաբնակ մեր հայրենակից արվեստաբան-նկարիչ Ալիկ Ասատրյանի, Երևանում տեղի ունեցող քանդակագործության, ճարտարապետության ամենամյա միջազգային փառատոնի շրջանակներում Հաագայի իր բնակարանից ներկայացրած   «Թուր Կեծակի» և «Քուռկիկ Ջալալի» ավարտուն աշխատանքների յուրատեսակ ցուցադրությանը: Անցյալ տարի նույն փառատոնի շրջանակներում տեղի  ունեցած միջոցառումից հետո
Երևանը  հարստացավ 30 քանդակներով: Քանդակագործության, ճարտարապետության ամենամյա միջազգային փառատոնի  հրաշալի նախաձեռնության կազմակերպիչներից մեկը  ՄԽԻԹԱՐ ՍԵԲԱՍՏԱՑԻ կրթահամալիրի մանկավարժ, նկարիչ-քանդակագործ Վիգեն Ավետիսն է:
Ցավոք հաջորդ օրը միջոցառման փայլը մթագնեց արտառոց մի դեպքով, երբ իրավապահները աշակերտների, ծնողների ու հանրության ներկայությամբ` որպես իրավախախտներ բերման ենթարկեցին կրթահամալիրի տնօրեն Աշոտ Բլեյանին, քանդակագործ Վիգեն Ավետիսին և մյուս մանկավարժներին: Հարցը նրանում է, որ կրթհամալիրին հարող տարածքն արդեն տարիներ մաքրվում, բարեկարգվում է, այս տարի էլ Սասնալանջ տարածքը` փառատոնի շրջանակներում  նվիրվեց հայ ժողովրդի «ՍԱՍՆԱ ԾՌԵՐ» էպոսին` վերածվելով ազատ մշակութային ստեղծագործական տարածքի:  Չգիտես ինչու հարևան մանկապարտեզի տնօրինությունը ուզում է խաթարել տարածքի միասնությունը` զրկել ամբողջականությունից` ցանկապատել-ցանցապատել այն:
Նման հարցերը պետք է լուծել հաշտ ու խաղաղ, քաղաքակիրթ եղանակով, հասարակության շահերից ելնելով, այլ ոչ թե ուժի դիրքերից: Ոչ մի դեպքում այն չպիտի վնասի հասարակության շահերը, ստվեր նետի մատաղ սերնդի գեղադիտական ու մշակութային ճաշակին:


Ադրբեջանցիները սահմանին տեղի ունեցող պրովոկացիան փորձեցին տեղափոխել Նիդերլանդներ

Որտե՞ղ է պարտվել Ադրբեջանը

Ադրբեջանցի գրող, հրապարակախոս 52-ամյա Վահիդ Փարվիզօղլի Գազին հայերի կողմից հերթական տարածքն ազատագրելուց հետո  որոշում է ադրբեջանցիներին բաց նամակ գրել:

Մենք պարտվել ենք…դասական երաժշտության մեջ Արամ Խաչատրյանին, ժամանակակից երաժշտության մեջ Միշել Լեգրանին, ջութակ նվագելու գործում՝ Սամվել Երվինյանին, դուդուկ նվագելու գործում՝ Ջիվան Գասպարյանին, ուդ նվագելու գործում՝ Ջոն Բերբերյանին, էստրադայում՝ Շառլ Ազնավուրին, գրականության մեջ՝ Վիլյամ Սարոյանին, կերպարվեստում՝ Այվազովսկun կինոյում՝ Փարաջանովին, դերասանական վարպետության մեջ՝ Ջիգարխանյանին, մոդելային բիզնեսում՝ Քիմ Քարդաշյանին, փող աշխատելու հարցում՝ Քըրք Քըրքորյանին, բարեգործության մեջ՝ Ջերարդ Գավեսչյանին, ինժեներության մեջ՝ Արտեմ Միկոյանին, աստղաֆիզիկայում՝ Վիկտոր Համբարձումյանին, վարսավիրության մեջ՝ Մովսեսին, արհեստի մեջ՝ Աշոտին, թթու պատրաստելու գործում՝ Հայկանուշին։

Թարգմանությունը ՝գրող Հովիկ Աֆյանի։


Հայ մտքի ու երևակայության ուժը արտացոլումն  ունեն հայկական էպոսներում և լեգենդներում, որտեղից ծնվում է Հայի ՈՒժը:

Նկարներում արտացոլված են Նիդերլանդահայ արվեստագետ, նկարիչ Ալիկ Ասատրյանի անավարտ աշխատանքը` Քուռկիկ Ջալալին և Թուր Կեծակին:

Նկարիչն հենց այդպես է տեսնում Հայկական անօդաչու սարքերը:

Азербайджанский писатель Вахид Гази- «Мы проиграли войну армянам»

Проживающий в Швеции азербайджанский писатель-публицист Вахид Гази в открытом письме, опубликованном сайтом «Qafqazinfo.az» рассказал, что накануне наткнулся на афишу концерта «Ветра войны», в программе которого среди классиков европейской музыки числится также Арам Хачатурян. «Мне это напомнило детство, когда в советских фильмах и передачах, которые показывали по телевизору, я искал в титрах азербайджанские фамилии и когда находил похожую, не мог понять азербайджанская ли это фамилия, или какого-нибудь другого мусульманского народа. Но в каждой передаче я встречал армянскую и грузинскую фамилию. Как минимум, дирижером оркестра при озвучивании фильма был армянин.

Однажды, увидев фамилию главного героя картины «Никколо Паганини» Владимира Мсряна, я спросил у отца: “армяне есть везде, их так много?”. “Их не много. Они просто развиты, активны и осмотрительны. Они помогают друг другу, поддерживают. Поэтому и видно их везде”- ответил отец», – вспоминает Гази. Автор отмечает, что, став взрослым, он стал замечать это везде: от центральных улиц Нью-Йорка со сверкающими витражами ресторана «Petrossian» до шведских сельских библиотек, где рекламируется книга о Геноциде армян в Османской Турции. «Сюита Арама Хачатуряна, написанная в далекие 40-е для советского фильма «Сталинградская битва», включенная в репертуар оркестра маленького городка меня не удивила.

Я хочу сказать, что мы проиграли не только в Карабахе и виноваты в этом Россия, Иран, Америка, христианский мир, масоны, кто угодно, только не мы сами», – отмечает автор. По словам Гази, азербайджанцы не знали не только армянина, который ничем от них не отличался, но и армянина на другом конце планеты. «Мы не знали, что в Карабахе проиграли не только «миацумовцам». Мы проиграли: в войне – маршалу Баграмяну, маршалу Бабаджаняну, в политике – Микояну, в диссидентстве – Паруйру Айрикяну, в правозащитной сфере – Алиханян-Боннэр, в классической музыке – Араму Хачатуряну, в современной музыке – Мишелю Леграну, в скрипке – Самвелу Ервиняну, в дудуке – Дживану Гаспаряну, в уде – Джону Берберяну, на эстраде – Шарлю Азнавуру, в литературе – Вильяму Сарояну, в живописи – Айвазовскому, в кино – Параджанову, в актерстве – Джигарханяну, в модельном бизнесе – Ким Кардашьян, в умении зарабатывать – Кирку Керкоряну, в благотворительности – Джерарду Гафесчяну, в конструкторском деле – Артёму Микояну, в астрофизике – Амбарцумяну, в парикмахерском деле – Мовсесу, в мастерской – Ашоту, в умении делать соления – Айкануш», – говорит автор.

Как отмечает Гази, азербайджанцы причиной всего этого считают армянские фальсификации, их ложь, коварство, христианство, церковь, их полезность России, Ирану, США, а также предательство, но никогда не ищут причину в себе. А каждый из вышеперечисленных, по мнению автора, добился успеха, стал узнаваемым и сделал узнаваемым свой народ, потому что за его спиной стояли многие армяне, сплоченное общество. «Они подают руку падающему, подставляют плечо встающему. В науке, политике, искусстве, спорте, военном деле – везде для успеха одного пятеро прокладывали дорогу. Не дискредитировали идущего вперед, не мешали, не злословили, не рыли яму у него под ногами», – резюмирует В.Гази.